حقّى نماند بر ظالمى ، چنان كه ( 1 ) گفت - عليه السّلام : انّ اللَّه تعالى ينتصف من الشّاة القرناء الى الشّاة الجمّاء ، گفت : عدل خداى تعالى تا آن جا باشد كه فرداى قيامت ( 2 ) آن دو گوسفند ( 3 ) را كه يكى سرو داشته و يكى نداشته ، از آن سرو دار بر آن بىآلت ظلمى رفته باشد هر دو را زنده كند و انتصاف كند ميان ايشان و انتقام كشد از او براى اين ، براى آن كه عوض الم از او بستاند و به اين مظلوم دهد . در خبر است كه : روز قيامت چون خلايق را در موقف عرض بدارند ، بساط عدل بگسترند و ترازوى عدل بياورند منادى ندا كند از قبل ربّ العزّت : الا هر مظلومى كه او حقّى دارد بر ظالمى برخيزند و داد خود از او بخواهند . كه اگر امروز مثقال ذرّه‌اى ظلم ظالمى بر مظلومى برود ، آن ظلم من كرده باشم . آنگه حق تعالى جملهء حيوانات را كه بر او عوض دارند يا بر يكديگر عوض خواهند همه را جمع كند و انتصاف كند ميان ايشان ، آنگه ايشان را گويد : خاك شويد ، خاك شوند على ما رواه ، أبو هريرة و عطا گفتند : كافران چون آن بينند تمنّاى حال ايشان كنند ، گويند : ا لَيْتَنِي كُنْتُ تُراباً ( 4 ) ، و اين خبر دليل صحّت مذهب ما مىكند بر انقطاع عوض خلاف آن كه ابو القاسم بلخيّ گفت عوض چون ثواب مؤبّد ( 5 ) باشد گفت براى آن كه اگرشان ( 6 ) بميرانند ( 7 ) متألَّم شوند و بدان ( 8 ) نيز هم مستحقّ عوض شوند تا مسلسل شود بما لا نهاية له ، و اين نيك ( 9 ) نيست براى آن كه خداى تعالى تواند كه ايشان را بميراند ، بى آن كه الم رساندشان ( 10 ) . بعضى دگر گفتند : امم ( 11 ) فى التّصوير امثالكم فى التّسخير همچون ( 12 ) شما مصوّراند و همچون شما مسخّرند . عطا گفت : امثالكم فى الايمان فى المعرفة ، همچون ( 13 )

--> ( 1 ) . كذا : در اساس و همهء نسخه بدلها ، چاپ شعرانى ( 4 / 442 ) رسول . ( 2 ) . اساس : فردا قيامت . ( 3 ) . مج ، وز : گوسپند . ( 4 ) . سورهء نبأ ( 78 ) آيهء 40 . ( 5 ) . اساس ، بم ، آف ، لت ، آن : مؤثر . ( 6 ) . لب : ايشان . ( 7 ) . مج ، وز ، مت ، مر : بميراند . ( 8 ) . مج ، وز ، مت : بر آن . ( 9 ) . آج ، لب : شك . ( 10 ) . مج ، وز ، مت : رسد ايشان را . ( 11 ) . بم ، آف ، آن ، مر : اهم . ( 13 - 12 ) . آج ، لب ، لت : همچو .